Bạn Nhà Nông

Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trên thế giới đến tháng 2/2012

Vào tháng 1/2012, giá gạo trên thị trường thế giới tiếp tục giảm mạnh kể từ đầu quí 4/2011. Sự trở lại thị trường xuất khẩu của Ấn Độ là yếu tố quyết định để làm giá gạo hạ xuống trong những tháng cuối năm 2011. Xu thế này vẫn còn tiếp tục sang năm 2012 vì xuất khẩu đã vượt nhu cầu của nhập khẩu. Bên cạnh đó nhu cầu mua gạo của các nước trên thế giới giảm 10%, chủ yếu ở châu Á do trúng mùa. Vì vậy các nước đều điều chỉnh lại kế họach xuất khẩu hạ xuống, ngoại trừ Ấn Độ xuất khẩu gạo tăng 65% so với năm 2011, xếp hạng 3 thế giới sau Thái Lan và Việt Nam.

Chỉ số giá gạo IPO (OSIRIZ/InfoArroz index) vào tháng 1 giảm 14,1 điểm, chỉ còn 240,4 điểm (điểm giá gạo vào tháng 1/2000 là 100) so với tháng 12/2011 đạt 254,5 điểm. Vào giá 2 do giá gạo trên thế giới tiếp tục giảm nên chỉ số IPO chỉ còn 240.

1. Sản lượng

Theo Tổ chức Lương nông Quốc tế FAO sản lượng lúa thế giới đạt 722 triệu tấn (tương đương 481,2 triệu tấn gạo) so với 700 triệu năm 2010, tăng 3%. Sản lượng tăng cao do mở rộng diện tích canh tác lên đến 164 triệu ha, chủ yếu diễn ra ở các nước châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, Ấn Độ và Indonesia là 3 nước chiếm 2/3 sản lượng gạo thế giới trên thị trường. Nguyên nhân do giá lúa tăng vọt đã khiến nông dân mạnh dạng đầu tư vượtt qua trở ngại bất lợi thời tiết ở nhiều nơi và giá cả đầu vào tăng vọt.

Tại châu Á sản lượng lúa đạt 653 triệu tấn, tăng 10% so với năm 2010 do trúng mùa diển ra ở Pakistan, Kampuchia, Nepal, Philippines và Việt Nam hoặc mở rộng diện tích canh tác ở Bangladesh, Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan và Việt Nam. Nhưng cũng có nước mất mùa như Indonesia, Hàn Quốc, Miến Điện, Sri Lanka và Thái Lan.

Tại châu Phi sản lượng cũng đạt 25,5 triệu tấn, tăng 1% so với năm 2010 do được mùa ở Ai Cập, Guinea, Nigeria a Sierra Leone. Nhưng mất mùa cũng diển ra ở Mali và Madagascar. Châu Mỹ La-tinh và vịnh Caribea cũng được mùa ở các nước ngoại trừ Ecuador và Peru. Những châu lục khác như Úc, Nga và Mỹ sản lượng giảm chút ít.

2. Lượng gạo giao dịch thế giới

Trong năm 2011, lượng gạo giao dịch thương mại trên thế giới lên 8% đạt con số kỹ lục 34,5 triệu so với 31,5 triệu tấn năm 2010. Tất cả các nơi ngoại trừ Nam Mỹ đều có nhu cầu mua gạo tăng như ở châu Á (Bangladesh, Trung Quốc và Indonesia) và châu Phi (Ai Cập, Ghana, Nigeria, Senegal). Những nước xuất khẩu tăng bao gồm Ấn Độ, Thái Lan; đạt kỹ lục có Argentina, Brazil và Việt Nam. Trái lại xuất khẩu gạo của Trung Quốc, Ai Cập, Pakistan và Mỹ giảm, do giá gạo trong nước tăng cao hay do sản lượng thấp.

Sang 2012, giao dịch thương mại chỉ còn 32,8 triệu tấn, giảm 5%, do nhu cầu nhập khẩu gạo ở các nước châu Á giảm. Mặt khác, các nước xuất khẩu dư thừa gạo cung ứng ra thế giới. Những nước nhu cầu nhập gạo giảm là Bangladesh, Indonesia, Nepal, Nigeria và Philippines. Giá gạo cao trong nước đã hạn chế khả năng xuất khẩu của Thái Lan, nhưng nguồn cung thấp cũng gây trở ngại cho Argentina, Brazil, Miến Điện, Mỹ và Uruguay. Khó khăn đầu ra có thể làm Việt Nam xuất khẩu giảm chút ít sau kỹ lục năm 2011, nhất là cạnh tranh gạo cấp thấp với Ấn Độ, Cambodia, Trung Quốc, và Pakistan dự báo tăng xuất khẩu.

Dự trữ gạo trên thế giới đến cuối năm 2011 đạt 140,6 triệu tấn so với 138 triệu tấn năm 2010. Con số này bằng 30% lượng gạo trên thế giới. Dự kiến sang năm 2012 dự trữ sẽ tăng 8% nữa, đạt 151 triệu tấn. Những nước nhập khẩu gạo Indonesia và Philippines dự trữ gạo lần lượt là 5,4 và 3 triệu tấn

3. Điểm qua giá gạo xuất khẩu của một số nước

Giá gạo tại Thái Lan trong tháng 1 giảm 7% bởi vì doanh nghiệp đứng ra thu mua không có lãi và sự suy yếu của đồng Bath Thái so với đồng Dollar. Lượng gạo xuất khẩu trong tháng 12 cũng giảm 50% so với bình quân các tháng trước. Dù vậy, xuất khẩu gạo trong năm 2011 vẫn đạt 10,5 triệu tấn. Sang năm 2012 xuất khẩu dự báo chỉ còn 7,5 triệu tấn do sản lượng gạo năm 2012 giảm. Giá gạo 100%B giao trong tháng 1 chỉ còn 544 USD/tấn so với 588 USD/tấn tháng 12. Gạo Mỹ giao vào tháng 12 cũng giảm 6% còn 555 USD/tấn. Giá gạo xuất khẩu của các nước Nam Mỹ cũng giảm 3%, trong đó Brazil hướng về thị trường các nước Trung Đông, chiếm lĩnh một phần thị trường Uruguay

Tại châu Phi, nhập khẩu gạo tăng sau 2 năm ỗn định. Thời tiết bất lợi đã ảnh hưởng đến vụ lúa thu hoạch, đặc biệt là các nước tây Phi. Dự báo nhập khẩu gạo của lục địa châu Phi năm 2012 lên đến 10 triệu tấn, chiếm 1/3 lượng gạo nhập khẩu thế giới

Tại Việt Nam, giá gạo xuất khẩu giảm 10% so với tháng 12/2011 và 25% so với quí 4/2011. Việt Nam hiện phải cạnh tranh với gạo Pakistan và nhất là Ấn Độ là nước có giá gạo thấp nhất trên thị trường. Việt Nam xuất khẩu đến cuối tháng 12 đạt 7,3 triệu tấn, dự kiến sang năm 2012 sẽ đạt 6-7 triệu tấn, rút ngắn khoảng cách với Thái Lan. Gạo Việt Nam 5% và 25% tấm giao trong tháng 1 giá chỉ còn lần lượt là 444 và 491 USD/tấn so với tháng 11 giá là 491 và 450 USD/tấn. Đến tháng 2/2012, giá gạo xuất khẩu có xu thế ổn định trở lại