1.  Thái Lan:

Nước lũ bắt đầu dâng từ 5/8 đến  đầu tháng 11 mới rút, kéo dài trong 71 ngày, đây là trận lũ tồi tệ nhất trong 100 năm qua. Đến ngày 19/11/2011 theo CNN đã có 96.876 km² bị ngập (61/74 tỉnh), giết chết trên 600 người, ảnh hưởng 2,34 triệu người. Lũ xảy ra chủ yếu ở miền Đông, Đông Bắc, Trung và nhận chìm thủ đô Bangkok.

Nước lũ ở miền Trung của Thái Lan đã tràn ngập các khu chế xuất công nghiệp và nhà máy ảnh hưởng đến kinh tế và tăng mức độ của thãm họa. Các trung tâm công nghiệp quanh thủ đô Bangkok, và miền Trung, nơi chiếm một nữa sản lượng công nghiệp cả nước về xe hơi, điện tữ. Trong đó có công ty xe hơi Honda và Toyota đặt ở Thái chiếm 7% sản lượng xe toàn cầu phải ngưng sản xuất. Trung tâm Đối phó Thảm họa Châu Á Asian Disaster Preparedness Center cho rằng Bangkok chịu ngập trong 2 tháng vì mưa không chỉ ở thủ đô mà còn lượng nước khổng lồ ở thượng nguồn đổ về. Bộ Công nghiệp Thái cho biết có ít nhất 200.000 công nhân lành nghề bị mất việc do lũ. Các nhà kinh tế ước tính thiệt hại do trận lũ lịch sữ này đã gây thiệt hại 9 tỷ USD và làm giảm 1% GDP.

Thái Lan là nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới, trận lũ tồi tệ nhất trong nửa thế kỹ qua đã đã tràn ngập ruộng lúa và nhà máy đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng xuất khẩu gạo của đất nước này.

Thái Lan bị thiệt hại do lũ cùng với thời hạn nâng giá trần thu mua lúa của chính phủ Thái sắp đến làm gia tăng mối quan ngại về khủng hỏang lương thực cho các nước nhập khẩu gạo ở châu Á, Trung Đông và châu Phi

Mực nước dâng ở Thái gây cản trở vận chuyển hàng hóa, trong khi tàu hàng ở cảng không thể bốc xếp hàng hóa vì mưa lớn. Do 300.000 tấn gạo không lên tàu được nên các nước nhập gạo đang tìm đối tác khác từ Ấn Độ và Pakistan. Đến giữa tháng 10, mưa không ngớt làm các nhà máy xay lúa không chạy được, hàng đống lúa chất đổ tràn ra sân bị ngập.

Theo Bộ Nông nghiệp và Hợp tác xã Thái Lan cho biết 1,4 triệu nông dân bị ảnh hưởng với thiệt hại 2,3 tỷ USD, trong đó có 13,41 triệu chăn nuôi. Lúa bị thiệt hại nhiều nhất với 1,44 triệu ha bị ngập, mất 4 triệu tấn lúa. Cục Lúa gạo Thái Lan thông báo chi 72.100 tấn lúa giống trị giá 55,4 triệu USD để hỗ trợ cho nông dân, trong đó  33.166 tấn xuống giống ngay khi nước rút, còn lại 38.934 dành cho vụ lúa chính năm 2012.

Để giúp nông dân vùng lũ, chính phủ đưa ra mức hỗ trợ đối với nông dân trồng lúa, hoa màu và  cây ăn trái lần lượt là 13.888 bath/ha (9,44 triệu/ha), 19.744 bath/ha (13,4 triệu/ha) và 31.863 bath/ha (21,66 triệu ha).

2. Kampuchia

Tại Kampuchia, nước lũ đến ngày 15/10 vẫn tiếp tục sau các trận mưa kéo dài cả vùng Đông Nam Á. Chính phủ cùng với các tổ chức nhận đạo quốc tế như FAO và Oxfarm đang ra sức phân phối lương thực, thực phẩm, hạt giống hỗ trợ kỹ thuật để sớm ổn định sản xuất nông nghiệp ở những vùng việc ngập lũ. Các ngành chức năng đang chờ nước lũ rút để đánh giá thiệt hại và xây dựng kế họach dài hạn ứng phó lũ. Trước mắt rất khó đạt chỉ tiêu kế họach 3 triệu tấn lương thực. Ủy ban Cứu nạn quốc gia Kampuchia cho biết trên 17/23 tỉnh bị chìm trong nước, trong đó có 1,6 triệu hộ bị ngập và 46.600 hộ phải sơ tán. Trên 135.000 nhà, 904 trường học, 424 ngôi chùa, 161 cây cầu, 75 trạm y tế và 244 km đường bị thiệt hại. Bộ Nông nghiệp Kampuchia cho biết ước tính 328.159 ha bị ngập và 111.373 ha lúa mất trắng hòan toàn

3.  Xuất khẩu gạo

Việt Nam tiếp tục giao lượng hàng đã ký với số lượng  520.000 tấn, nâng lượng gạo xuất năm 2011 lên 7,5 triệu tấn. phá vở kỹ lục 6.83 triệu tấn năm 2010

Các viên chức của Việt Nam cho rằng Philippines sẽ tăng cường nhập khẩu gạo sang năm 2012 do mưa bão. Nhưng Tổng thống Benigno Aquino cho rằng năm 2011 Philippines không cần phải nhập gạo thêm và năm 2012 không nhập quá 500.000 tấn gạo, do năm 2011 sản lượng đã đạt kỹ lục 17,3 triệu tấn. Năm 2011 Philippines chỉ nhập 860.000  tấn gạo so với con số 2,45 triệu năm 2010

Ấn Độ xuất gạo của bị hạn chế do các kho dự trữ gạo của các nước Đông Nam Á đã đầy, Chính phủ Ấn Độ ước tính xuất được 1-1,5 triệu tấn, trong đó 700.000 tấn sẽ xuống tàu vào tháng 12 để giao cho Bangladesh, Nigeria và Nam Phi với giá xuất 420-480 USD/tấn. Niên vụ 2011/12, sản lượng Ấn Độ ước đạt 87,1 triệu tấn so với 80,65 triệu tấn năm trước

Cao ũy Hợp tác Viện trợ nhân đạo Liên hiệp quốc (The United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs - UNOCHA) cho biết ngập lụt ở sông Mekong gồm Thái Lan, Lào, và Kampuchia đã giết chết 550 người. Tại  Kampuchia, các nỗ lực cứu trợ đều gặp trở ngại do nước lũ cao và giao thông nông thôn bị lũ quét sạch. Trước mắt Ngân hàng châu Á mỗi năm chi 10.000-20.000 USD để từng bước xây dựng giao thông thôn xã. Cơ quan Quốc tế Chiến lược về giảm nhẹ thiên tai của Liên hiệp quốc (United Nations International Strategy for Disaster Reduction)  còn cho biết tại Lào có nữa triệu người bị ảnh hưởng lũ và 64.000 ha đất nông nghiệp bị ngập, trong khi đó tại Philippines có 254.400 người bị thiệt hại do các trận bão trong thời gian qua.

Như vậy, so với các nước trong khu vực, thiệt hại do lũ ở đồng bằng sông Cửu Long được đánh giá là thấp hơn rất nhiều. Theo Cục Trồng trọt, dù có lũ lớn, nhưng trong 643.656 ha lúa Thu đông chỉ có 8.461 ha lúa bị ngập, điều này đã phản ảnh các đê bao kết hợp giao thông nông thôn, khu dân cư vượt lũ đã phát huy tác dụng

Bảng 1: Tổng hợp các thiệt hại do bão lũ ở các nước Đông Nam Á theo Cơ quan Quốc tế Chiến lược về giảm nhẹ thiên tai của Liên hiệp quốc (United Nations International Strategy for Disaster Reduction)

Nguyễn Phước Tuyên