Bạn Nhà Nông

Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trên thế giới đến tháng 4/2012

Đến tháng tư, giá gạo thế giới có xu thế ổn định, nhưng thị trường vẫn còn biến động nên khó dự báo trong trong các tháng tới. Tuy nhiên, nhìn về các nước châu Á cho thấy diễn biến thời tiết thuận lợi nên sản lượng lúa đều khả quan cho hầu hết các nước trồng lúa. Do đó, xuất khẩu vẫn tăng dù nhu cầu nhập khẩu gạo có giảm sau mức kỹ lục năm 2011. May mắn là các nước còn lại như Mỹ và vùng Nam Mỹ đều giảm trồng lúa nên các nhà xuất khẩu gạo châu Á có thể an tâm phát triển thị trường.

Chỉ số giá gạo IPO (OSIRIZ/InfoArroz index) vào tháng 4 tăng 2,3 điểm, đạt 243 điểm, so với tháng 3 chỉ có 240,7 điểm (điểm giá gạo vào tháng 1/2000 là 100). Đầu tháng năm, chỉ số IPO vẫn còn khoảng 246 điểm

1. Sản lượng

Sản lượng lúa thế giới dự báo điều chỉnh còn 720 triệu tấn lúa (480,1 triệu tấn gạo), thấp hơn dự báo ban đầu 1,4 triệu tấn lúa, phản ảnh diễn biến thời tiết xấu do la Niña ở nhiều nước, đặc biệt ở Bangladesh. Nhưng sản lượng lúa 2011 vẫn cao hơn năm 2010 khoảng 2,5% hay 17,7 triệu tấn. Trong đó Ấn Độ lần đầu tiên vượt 100 triệu, cao nhất từ trước đến nay. Sản lượng kỹ lục còn ghi nhận ở các nước châu Mỹ La-tinh và Caribbean

Trong thời gian tới, Tổ chức Lương nông Quốc tế FAO dự báo sản lượng lúa năm 2012 đạt 732,3 triệu tấn (488,2 triệu tấn gạo), 1,7 % cao hơn 2011. Cứ sau mỗi năm sản lượng lúa tăng thêm 12,3 triệu tấn với điều kiện thời tiết diễn biến bình thường. Dự báo này dựa trên diện tích tăng thêm 1,6%, đạt 165,1 triệu ha, năng suất 4,44 tấn/ha. Châu Á hy vọng đạt thành tựu lớn ở Bangladesh, Trung Quốc, Ấn Độ, Myanmar, Pakistan, Philippines và đặc biệt là Thái Lan. Dự báo cũng khả quan ở Indonesia, Malaysia và Sri Lanka, đang thu họach vụ chính năm 2012. Sản xuất cũng hồi phục ở một số nước châu Phi như Mali, Senegal và Nigeria, trong khi Madagascar do bị các trận bão vào tháng 1. Các nước châu Mỹ La-tinh và Caribbean sản lượng giảm 7% so với 2011 do hạn hán, giá lúa thấp, chi phí đầu vào tăng, đặc biệt là Argentina, Brazil và Uruguay. Sản lượng lúa còn giảm ở châu Âu và Mỹ do chuyển qua cây trồng khác, trong khi Úc trúng mùa năm 2012

2. Lượng gạo giao dịch thế giới

Trong năm 2011, lượng gạo giao dịch thương mại trên thế giới lên 8% đạt con số kỹ lục 34,5 triệu so với 31,5 triệu tấn năm 2010. Tất cả các nơi ngoại trừ Nam Mỹ đều có nhu cầu mua gạo tăng như ở châu Á (Bangladesh, Trung Quốc và Indonesia) và châu Phi (Ai Cập, Ghana, Nigeria, Senegal). Những nước xuất khẩu tăng bao gồm Ấn Độ, Thái Lan; đạt kỹ lục có Argentina, Brazil và Việt Nam. Trái lại xuất khẩu gạo của Trung Quốc, Ai Cập, Pakistan và Mỹ giảm, do giá gạo trong nước tăng cao hay do sản lượng thấp.

Sang 2012, giao dịch thương mại chỉ còn 34,3 triệu tấn, giảm 2,6%, do nhu cầu nhập khẩu gạo ở các nước châu Á giảm. Mặt khác, các nước xuất khẩu dư thừa gạo cung ứng ra thế giới. Những nước nhu cầu nhập gạo giảm là Bangladesh, Indonesia, Nepal, Nigeria và Philippines. Giá gạo cao trong nước đã hạn chế khả năng xuất khẩu của Thái Lan, nhưng nguồn cung thấp cũng gây trở ngại cho Argentina, Brazil, Miến Điện, Mỹ và Uruguay. Khó khăn đầu ra có thể làm Việt Nam xuất khẩu giảm chút ít sau kỹ lục năm 2011, nhất là cạnh tranh gạo cấp thấp với Ấn Độ, Cambodia, Trung Quốc, và Pakistan dự báo tăng xuất khẩu.

Dự trữ gạo trên thế giới đến cuối năm 2011 đạt 140,8 triệu tấn so với 138 triệu tấn năm 2010. Con số này bằng 30% lượng gạo trên thế giới. Dự kiến sang năm 2012 dự trữ sẽ tăng 8,4% nữa, đạt 152,8 triệu tấn. Những nước nhập khẩu gạo Indonesia và Philippines dự trữ gạo lần lượt là 4,8 và 3 triệu tấn

1. Điểm qua giá gạo xuất khẩu của một số nước

Tại Thái Lan, giá tăng nhẹ 1% mặc dù kho dự trữ đã đầy ắp có thể đạt 10 triệu tấn vào cuối năm 2012. Chính sách thu mua lúa của nông dân với giá cao đã tiếp tục ảnh hưởng đến thị trường gạo thế giới. Xuất khẩu gạo của Thái Lan có khả năng cò khả năng chỉ đạt dưới 6,5 triệu tấn, giảm gần 40% so với năm 2011. Trong tháng tư, gạo 100% B của Thái Lan theo giá FOB đã tăng lên 531 /tấn , so với 529 USD/tấn vào tháng ba; gạo đồ tăng đến 600 USD/tấn so với 590 USD / tấn vào tháng Giêng.
Tấm A1 super tiếp tục tăng nhẹ ở mức 531 USD/tấn so với giá 529 USD/tấn vào tháng ba. Đến đầu tháng năm, giá gạo vẫn ổn định. Sáu tháng sau trận lục lớn nhất trong nữa thế kỹ qua, gần phân nữa số tỉnh của Thái Lan đang bị hạn hán nằm. Theo Trung tâm Phòng chống và Giảm nhẹ Thiên tai của Thái, có 36 tỉnh ở khu vực phía Bắc và Đông Bắc bị hạn nặng. Chưa thống kê đầy đủ về thiệt hại kinh tế và sản lượng lúa nhưng đánh giá là rất lớn. Bộ Thương mại Thái vừa ký bảng ghi nhớ với Bangladesh để bán 1 triệu tấn gạo đồ cho năm 2012 và 2013. Giá trị hợp đồng ước tính 500 triệu USD, nhưng khi thực hiện còn phụ thuộc vào giá cả trên thị trường thế giới và sản lượng lúa của 2 nước, năm 2011 Thái Lan đã bán cho Bangladesh 736 782 triệu tấn gạo. Bộ Thương mại Thái còn cho biết cũng đã ký hợp đồng bán 2 triệu tấn gạo cho Indonesia và Philippines

Tại Pakistan, giá gạo xuất khẩu đã ngừng tăng sau đợt tăng giá liên tục đến đầu năm 2012 do khai thác tốt thị trường châu Phi vốn cùng đạo Hồi. Xuất khẩu gạo năm 2012 dự kiền tăng lên 3,7 triệu tấn so với 3 triệu tấn năm 2011. Tuy nhiên, các doanh nghiệp xuất khẩu gạo của Pakistan vẫn chịu ảnh hưởng giá gạo của Ấn Độ cũng như các nước xuất khẩu gạo khác. Gạo 25% tấm được chào bán với giá 409 USD/ tấn so với giá 414 USD/ tấn vào tháng 3/2012.

Tại Ấn Độ, khả năng xuất khẩu vẫn còn rất lớn do đạt sản lượng kỹ lục. Đạo luật xuất khẩu của Ấn Độ khuyến kích doanh nghiệp tìm kiếm thị trường và nâng khả năng cạnh tranh theo hướng tăng giá bán. Gần đây họ đã dành được hợp đồng 300.000 tấn gạo xuất qua châu Phi. Ấn Độ đã điều chỉnh tăng lượng gạo xuất khẩu năm 2012 lên 7 triệu tấn, tương đương với Việt Nam và qua mặt Thái Lan. Gạo 25% của Ấn Độ giao tháng 4 vẫn ổn định ở mức 380 USD/tấn

Tại Mỹ, giá gạo tiếp tục ổn định do viễn cảnh sản lượng giảm. Nông dân Mỹ chuyển sang trồng các lọai cây có dầu do lợi nhuận cao hơn. Giá gạo hạt dài 2/4xuất khẩu trong tháng 4 tăng nhẹ lên 507 USD/tấn so với 505 USD/tấn giao trong tháng 3. Giá gạo trong thời gian tới tiếp tục tăng.

Châu Phi đang bị mất mùa nặng do hạn hán, do bất ổn chính trị, nhất là các nước ở cận sa mạc Sahara, giá gạo nói riêng và lương thực nói chung tăng cao. Nhập khẩu gạo của các nước châu Phi năm 2012 có thể lên đến 10 triệu tấn, chiếm 1/3 lượng gạo nhập khẩu thế giới

Tại Việt Nam, giá gạo xuất khẩu tăng 3% nhưng vẫn còn cạnh tranh so với Thái Lan, thu hút các nhà nhập khẩu gạo ở châu Á. Thị trường gạo nội địa của Việt Nam rất sôi động và dự báo Việt Nam xuất khẩu 7 triệu tấn gạo, lần đầu tiên dẫn đầu thế giới. Gạo Việt Nam 5% và 25% tấm giao trong tháng 4 giá lần lượt là 437 và 382 USD/tấn so với tháng 3 giá là 424 và 378 USD/tấn. Giá này vẫn thấp nhất trên thị trường.

Philippines ký hợp đồng mua gạo của Việt Nam và Kampuchia. Trong đó, Philippines mua của Vinafood 2 số lượng 500.000 tấn gạo và của Mega Green Imex Kampuchia 50.000 tấn. Việt Nam chiếm 2/3 lượng gạo nhập khẩu của Philippines và phần còn lại là của Thái Lan. Việt Nam cũng ký hợp đồng 1 triệu tấn gạo giao cho Trung Quốc, nguyên nhân do giá gạo ở Trung Quốc 4-5 tệ/kg (13.200- 16.500 đồng Việt Nam biến động tùy theo từng tỉnh), đắt hơn mua của Việt Nam