Bạn Nhà Nông

Do nhu cầu nhập khẩu gạo trên thế giới năm 2012 giảm 7%, tranh chấp giá cả có thể được kích hoạt lại trong vài tháng tới, nước thua trong cuộc đua này dự báo sẽ là
Thái Lan, Việt Nam và Hoa Kỳ. Trong khi Ấn Độ và Pakistan vốn có lợi thế ở thị trường châu Phi về mặt địa lý, ngoại giao sẽ tăng số lượng gạo xuất khẩu và có thể đạt vị trí đầu trong bảng xếp hạng thế giới.

Chỉ số giá gạo IPO (OSIRIZ/InfoArroz  index) vào tháng 2 giảm 3,6 điểm, đạt 236,8 điểm, so với tháng 1 giảm 14,1 điểm, chỉ còn 240,4 điểm (điểm giá gạo vào tháng 1/2000 là 100) so với tháng 12/2011 đạt 254,5 điểm. Đầu tháng Ba, chỉ số IPO vẫn còn khoảng 236 điểm

Sản lượng

Theo Tổ chức Lương nông Quốc tế FAO sản lượng lúa thế giới đạt 722 triệu tấn (tương đương 481,2 triệu tấn gạo) so với 700 triệu năm 2010, tăng 3%. Sản lượng tăng cao do mở rộng diện tích canh tác lên đến 164 triệu ha, chủ yếu diễn ra ở các nước châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, Ấn Độ và Indonesia là 3 nước chiếm 2/3 sản lượng gạo thế giới trên thị trường. Nguyên nhân do giá lúa tăng vọt đã khiến nông dân mạnh dạng đầu tư vượtt qua trở ngại bất lợi thời tiết ở nhiều nơi và giá cả đầu vào tăng vọt.

Tại châu Á sản lượng lúa đạt 653 triệu tấn, tăng 10% so với năm 2010 do trúng mùa diển ra ở Pakistan, Kampuchia, Nepal, Philippines và Việt Nam hoặc mở rộng diện tích canh tác ở Bangladesh, Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan và Việt Nam. Nhưng cũng có nước mất mùa như Indonesia, Hàn Quốc, Miến Điện, Sri Lanka và Thái Lan.

Tại châu Phi sản lượng cũng đạt 25,5 triệu tấn, tăng 1% so với năm 2010 do được mùa ở Ai Cập, Guinea, Nigeria a Sierra Leone. Nhưng mất mùa cũng diển ra ở Mali và Madagascar. Châu Mỹ La-tinh và vịnh Caribea cũng được mùa ở các nước ngoại trừ  Ecuador và Peru. Những châu lục khác như Úc, Nga và Mỹ sản lượng giảm chút ít

Lượng gạo giao dịch thế giới

Trong năm 2011, lượng gạo giao dịch thương mại trên thế giới lên 8% đạt con số kỹ lục 34,5 triệu so với 31,5 triệu tấn năm 2010. Tất cả các nơi ngoại trừ Nam Mỹ đều có nhu cầu mua gạo tăng như ở châu Á (Bangladesh, Trung Quốc và Indonesia) và châu Phi (Ai Cập, Ghana, Nigeria, Senegal). Những nước xuất khẩu tăng bao gồm Ấn Độ, Thái Lan; đạt kỹ lục có Argentina, Brazil và Việt Nam. Trái lại xuất khẩu gạo của Trung Quốc, Ai Cập, Pakistan và Mỹ giảm, do giá gạo trong nước tăng cao hay do sản lượng thấp.

Sang 2012, giao dịch thương mại chỉ còn 32,8 triệu tấn, giảm 5%, do nhu cầu nhập khẩu gạo ở các nước châu Á giảm. Mặt khác, các nước xuất khẩu dư thừa gạo cung ứng ra thế giới. Những nước nhu cầu nhập gạo giảm là Bangladesh, Indonesia, Nepal, Nigeria và Philippines. Giá gạo cao trong nước đã hạn chế khả năng xuất khẩu của Thái Lan, nhưng nguồn cung thấp cũng gây trở ngại cho Argentina, Brazil, Miến Điện, Mỹ và Uruguay. Khó khăn đầu ra có thể làm Việt Nam xuất khẩu giảm chút ít sau kỹ lục năm 2011, nhất là cạnh tranh gạo cấp thấp với Ấn Độ, Cambodia, Trung Quốc, và Pakistan dự báo tăng xuất khẩu.

Dự trữ gạo trên thế giới đến cuối năm 2011 đạt 140,8 triệu tấn so với 138 triệu tấn năm 2010. Con số này bằng 30% lượng gạo trên thế giới. Dự kiến sang năm 2012 dự trữ sẽ tăng 8% nữa, đạt 151 triệu tấn. Những nước nhập khẩu gạo Indonesia và Philippines dự trữ gạo lần lượt là 5,4 và 3 triệu tấn

Điểm qua giá gạo xuất khẩu của một số nước

Tại Thái Lan, giá giảm nhẹ 1% do sức mua giảm. Xuất khẩu gạo từ đầu năm đến nay giảm 50% so với năm 2011. Gạo Thài đang gặp phải cạnh tranh mạnh với Ấn Độ và Việt Nam tại các thị trường truyền thống của Trung Đông. Tuy nhiên, họ đang hy vọng vào Indonesia gần đây đã công bố sẽ nhập 2 triệu tấn gạo trong năm nay. Dự báo năm 2012, xuất khẩu gạo của Thái Lan có khả năng cò khả năng chỉ đạt dưới 6,5 triệu tấn, giảm gần 40% so với năm 2011. Trong tháng hai, gạo 100% B của Thái Lan theo giá FOB chỉ còn 536 /tấn , so với 544 USD/tấn vào tháng Giêng. Tuy nhiên, các gạo đồ lại tăng đến 556 USD/tấn so với 535 USD / tấn vào tháng Giêng.
A1 bị hỏng siêu vẫn tương đối ổn định ở $ 511/ton USD 514/ton vào tháng Giêng. Đến đầu tháng Ba, giá ổn định do thị trường sôi động trở lại.

Tại Pakistan, giá gạo xuất khẩu tăng 2% so với tháng 1/2012 do khai thác tốt thị trường châu Phi vốn cùng đạo Hồi. Xuất khẩu gạo năm 2012 dự kiền tăng lên 3,7 triệu tấn so với 3 triệu tấn năm 2011. Tuy nhiên, các doanh nghiệp xuất khẩu đang lo ngại việc nhập gạo từ Ấn Độ sau đó tài xuất sang sang thị trường truyền thống của Pakistan (Afghanistan, Iran ...) sẽ có tác động xầu đến xuất khẩu trong nước. Gạo 25% tấm được chào bán với giá 380 USD/ tấn so với giá 373 USD/ tấn vào tháng 1/2012.

Tại Ấn Độ, xuất khẩu tiếp tục chiếm ưu thế với các đối thủ cạnh tranh vì thấp giá. Dự báo xuất khẩu của Ấn Độ năm  2012  sẽ là gần đuổi kịp với các đối thủ cạnh tranh Thái Lan và Việt Nam. Việc sản lượng lúa của Ấn Độ đang phát triển và các kho dự trữ của nhà nước đang chầt đầy. Trong năm tháng qua, Ấn Độ đã dẫn đầu về lượng gạo xuất khẩu. Trong năm 2012, xuất khẩu có thể đạt khoảng 6,5 triệu tấn, tương đương với Thái Lan và Việt Nam. Gạo 25% của Ấn Độ giao tháng 2 vẫn ổn định ở mức 385 USD/tấn so với 384 USD/tấn vào tháng 1

Tại Mỹ, giá gạo tiếp tục giảm. Giá gạo hạt dài 2/4xuất khẩu trong tháng 2 giảm 2,5% chỉ còn 521 USD/tấn so với 534 USD giao trong tháng 2. Mỹ đang gặp cạnh tranh gay gắt từ Ấn Độ ở thị trường châu Á và Trung Đông

Châu Phi đang bị mất mùa nặng do hạn hán, nhất là các nước ở cận sa mạc Sahara, giá gạo nói riêng và lương thực nói chung tăng cao. Nhập khẩu gạo của các nước châu Phi năm 2012 có thể lên đến 10 triệu tấn, chiếm 1/3 lượng gạo nhập khẩu thế giới

Tại Việt Nam, giá gạo xuất khẩu giảm 5% so với tháng 1/2012. Việt Nam hy vọng sẽ dành được một phần thị trường của Thái Lan nhưng hiện phải cạnh tranh với gạo cấp thấp của Ấn Độ. Xuất khẩu gạo sang tháng 2 đã khởi sắc trở lại qua hợp đồng xuất khẩu gạo qua Philippines  nhưng lượng gạo xuất khẩu chỉ bằng 40% so với cùng kỳ năm trước. Việt Nam dự kiến sang năm 2012 sẽ đạt 6,5 triệu tấn, tương đương với Thái Lan và Ấn Độ. Gạo Việt Nam 5% và 25% tấm giao trong tháng 2 giá chỉ còn lần lượt là 424 và 388 USD/tấn so với tháng 1 giá là 444 và 410 USD/tấn. Đến đầu tháng 3/2012, giá gạo xuất khẩu có xu thế tiếp tục giảm

Nguyễn Phước Tuyên

Sở Nông nghiệp & PTNT